كه بر شتر خويش سوار بود ، در برابر هزاران زائر مشتاق چنين فرمود : اى مردم ! سخنان مرا بشنويد ؛ شايد پس از اين شما را در اين نقطه ملاقات نكنم . اى مردم ! خون‌ها و اموال و نواميس و اعراض شما بر يكديگر تا روزى كه خدا را ملاقات نماييد - مانند امروز و اين ماه - محترم و هر نوع تجاوز به آنها حرام است . . . اى مردم ! بدانيد خون‌هايى كه در دوران جاهليت ريخته شده ، همگى بايد به دست فراموشى سپرده شود و قابل‌تعقيب نيست . هان اى مردم ! زنان شما بر شما حق دارند ، شما نيز بر گردن آنان حق داريد . . . . من در اين سرزمين به شما سفارش مىكنم كه به زنان نيكى كنيد . « 1 » هان اى مردم ! در سخنان من دقت كنيد و بينديشيد . من در ميان شما دو چيز به يادگار مىگذارم كه اگر به آنها چنگ بزنيد ، گمراه نمىشويد : يكى كتاب خدا و ديگرى سنت و گفتار من است . « 2 » خطبه طولانى پيامبر صلى الله عليه و آله در عرفه كه از آخرين روزهاى حيات ايشان نيز خبر مىداد ، باعث اندوه و پريشانى هزاران مسلمان شد . آنان درباره آينده دولت و جامعه نوبنياد و پيگيرى امر رسالت و حراست از شريعتِ در حال شكل‌گيرى ، پرسش‌هاى متعددى پيش‌روى خود مىديدند ، تا اينكه در پايان حج در روز هجدهم ذيحجه ، هنگامى كه كاروان به سرزمين « رابغ » ( سه مايلى جحفه ) رسيد ، در منطقه غديرخم فرشته وحى بر پيامبر فرودآمد و آيه تبليغ را بر او نازل ساخت : بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ . « 3 » آنچه از طرف خداوند فرو فرستاده شد ، به مردم ابلاغ كن و اگر چنين نكنى ، رسالت خود را تكميل نكرده‌اى ؛ خداوند تو را از گزند مردم مصون مىدارد . 2 . سخنان پيامبر صلى الله عليه و آله در غدير پس از ابلاغ وحى ، پيامبر دستور داد تا كاروان‌ها و اجتماع آنها توقف كنند . هزاران نفر پيرامون جايگاهى كه براى پيامبر مهيا ساخته بودند ، حلقه زدند و او فرمان الهى را بدين‌سان بيان فرمود :

--> ( 1 ) . بنگريد به : علّامه محمد تقى مجلسى ، بحار الأنوار ، تحقيق محمدباقر محمودى ، ج 21 ، ص 405 . ( 2 ) . ابن‌هشام ، السيرة النبوية ، به كوشش محمد ابوالفضل ابراهيم ، ج 2 ، ص 605 ؛ ابوجعفر محمد بن على بن حسين بن بابويه قمى ، الخصال ، تصحيح علىاكبر غفارى ، ج 2 ، ص 84 . ( 3 ) . مائده ( 5 ) : 67 .